Scheve verdeling asielopvang zorgt voor irritatie in het Heuvelland: 'Het kan als je het wil'

Niet alle gemeenten in het Heuvelland houden zich aan de Spreidingswet. Meerssen bijvoorbeeld: die gemeente vangt op dit moment nul asielzoekers op. Tot frustratie van andere gemeenten die zich wel aan de wet houden.

Dat blijkt uit onderzoek van Zuid-Limburg Vandaag (ZLV).

Die frustratie leeft bijvoorbeeld bij burgemeester Harry Leunessen van Vaals. Zo stelt hij: "Deze gemeentebesturen plassen daarmee als het ware bij Vaals in de broek. Althans, zo voelt dat."

Wat is de Spreidingswet?
De Spreidingswet is in februari 2024 van start gegaan om de asielopvang eerlijker over Nederland te verdelen. Er waren toen namelijk ook al gemeenten die heel veel asielzoekers opvangen, maar ook gemeenten die weinig tot niets deden. Dat moest veranderen, zo was het idee van de wet. Desnoods moest er met dwang vanuit Den Haag opvang in gemeenten komen.

Opvang realiseren
Gulpen-Wittem is op dit moment druk bezig met opvang te realiseren. Die druk is opgelegd vanuit Den Haag: lukt het voor 31 december 2026 niet om opvang te creëren, dan moet de gemeente op het matje komen bij de minister. De Heuvellandgemeente heeft wel gesprekken gevoerd met partijen, maar dat heeft tot niets geleid. De zoektocht gaat daarom voort.



Meerssen
In Meerssen is die zoektocht inmiddels ook begonnen, nadat er lang niets gebeurde. ZLV heeft de gemeente gevraagd waarom zij niets gedaan heeft. Meerssen stelt dat het te maken heeft met onduidelijkheid en wisselende signalen vanuit Den Haag. In de afgelopen jaren was er vanuit de landelijke politiek veel kritiek op de wet en waren er stemmen dat de wet van tafel moest. Dat gebeurde niet, maar het leidde in Meerssen tot 'onzekerheid over de continuïteit, reikwijdte en uitvoeringskaders van de wet'.

In Valkenburg zegt de gemeente zich te houden aan de Spreidingswet. Een woordvoerder van de Geulstad plaatst er wel een kanttekening bij: "Zij het dat de verdere borging en besluitvorming nog onderwerp zijn van lopende procedures."

Maastricht haalt de taakstelling ruimschoots. Zij moeten van de Spreidingswet 446 opvangplekken regelen, maar hebben er ruim 800.



Hectare maïs
Ook stellen veel gemeenten dat in hun gemeente niet een leegstaand kantoorpand of hotel staat waarin opvang gerealiseerd kan worden. Maar dat is een 'bestuurlijk smoesje', zo stelt Leunessen: "Mijn collega in Simpelveld heeft laten zien dat je niet meer nodig hebt dan een hectare maïs om tijdelijk opvang te creëren. Als ik van de grens in Vaals naar Maastricht rijd, kom ik langs zoveel hectaren maïs", legt Leunessen uit. "Het kan als je het wil."

De vraag is wat er nu gaat gebeuren. Gemeenten die te weinig opvang regelen, kunnen bijvoorbeeld onderling met andere gemeenten afspraken maken. Zo zou de ene gemeente meer statushouders (mensen die een verblijfsvergunning hebben) kunnen opvangen en de andere gemeente meer vluchtelingen. Die gesprekken lopen nu. Gouverneur Emile Roemer gaat in oktober een verslag uitbrengen aan de minister. Dan komt ook meer duidelijkheid over waar de gemeenten staan.